Praktische gids voor nabestaanden
Wat te doen bij overlijden?
Wanneer iemand overlijdt, komt er veel op u af terwijl er juist weinig ruimte is om na te denken. Deze checklist helpt u stap voor stap: van de eerste uren en de aangifte tot de uitvaart, administratie en het bewaren van herinneringen.
Laatst gecontroleerd op 1 september 2026
Direct na het overlijden
De eerste uren
Laat een arts het overlijden vaststellen
Neem contact op met de huisarts, huisartsenpost of behandelend arts. De arts stelt de dood vast en maakt bij een natuurlijke dood een schriftelijke verklaring op.
Informeer de mensen die nu nodig zijn
Bel eerst de naaste familie of een vertrouwd persoon. U hoeft niet iedereen meteen zelf te bereiken; spreek af wie welke mensen informeert.
Zoek wensen en verzekeringen op
Kijk of er een uitvaartwensenformulier, testament, donorinformatie, adressenlijst of uitvaartverzekering is. Leg gevonden documenten bij elkaar.
Kies wel of geen uitvaartbegeleider
Een uitvaartondernemer is niet wettelijk verplicht. Wie begeleiding wenst, kan eerst vragen wat inbegrepen is en meerdere aanbieders vergelijken. U mag de uitvaart ook zelf regelen.
De dagen erna
Voor de uitvaart
Geef het overlijden aan bij de gemeente
Meestal doet de uitvaartondernemer dit. Nabestaanden mogen het ook zelf doen bij de burgerlijke stand van de gemeente waar de persoon is overleden. De gemeente maakt de overlijdensakte op en geeft toestemming voor begraven of cremeren.
Bepaal plaats, vorm en datum
Bespreek begraven of cremeren, de locatie, wie aanwezig zijn en welke rol muziek, bloemen, sprekers en rituelen krijgen. De uitvaart vindt normaal uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden plaats.
Maak kosten vooraf zichtbaar
Vraag om een gespecificeerde begroting en controleer wat de verzekering werkelijk vergoedt. Leg extra keuzes en afspraken schriftelijk vast.
Verzamel woorden en beelden
Bewaar de tekst van de rouwkaart, toespraken, foto's en gekozen muziek. Dit zijn vaak de eerste bouwstenen van een blijvend familiearchief.
Wanneer er meer ruimte ontstaat
Na de uitvaart
Breng de administratie in kaart
Denk aan bank, werkgever, pensioen, verzekeringen, huur of hypotheek, energie, telefoon, lidmaatschappen en abonnementen. Controleer eerst welke toegang en documenten nog nodig zijn voordat u accounts sluit.
Neem geen overhaaste beslissing over de erfenis
Een nalatenschap kan ook schulden bevatten. Zoek uit of er een testament is en vraag zo nodig een notaris om advies voordat u goederen verdeelt of de erfenis aanvaardt.
Controleer belasting en toeslagen
Bij iemand die in Nederland woonde geeft de gemeente het overlijden door aan de Belastingdienst. Er kan nog wel een aangifte inkomstenbelasting of erfbelasting nodig zijn en toeslagen kunnen veranderen. De persoonlijke checklist van de Belastingdienst laat zien wat voor uw situatie geldt.
Regel identiteitsbewijzen en digitale accounts
Maak een overzicht van e-mail, sociale media, cloudopslag, telefoons en computers. Maak eerst een veilige kopie van belangrijke foto's en bestanden. Bepaal daarna per dienst of een account wordt verwijderd of een herdenkingsstatus krijgt.
Wat niet verloren hoeft te gaan
Herinneringen bewaren
Praktische zaken hebben een deadline. Herinneringen niet. Toch raken foto's, stemopnames en kleine verhalen makkelijk verspreid over telefoons, dozen en familieleden.
Begin eenvoudig met een naam, een paar jaartallen en één herinnering. Vraag later aan familieleden welke momenten, uitspraken, muziek of foto's zij willen toevoegen. Een herdenkingspagina kan eerst volledig besloten blijven.
Korte checklist overlijden
Wat moet u als eerste regelen?
- Laat een arts het overlijden vaststellen.
- Informeer naasten en zoek uitvaartwensen en verzekeringen op.
- Regel de aangifte bij de gemeente.
- Plan de begrafenis of crematie en vraag vooraf een kostenoverzicht.
- Breng na de uitvaart administratie, nalatenschap en digitale accounts in kaart.
- Bewaar foto's, woorden, muziek en verhalen voordat iets wordt verwijderd.
Veelgestelde vragen
Rust en duidelijkheid bij elke stap.
Wie stelt een overlijden officieel vast?+
Een arts stelt het overlijden vast. Bij een natuurlijke dood maakt de arts een verklaring van overlijden op. Die verklaring is nodig om het overlijden bij de gemeente aan te geven.
Is een uitvaartondernemer verplicht?+
Nee. Een uitvaartondernemer is niet wettelijk verplicht. Veel families kiezen wel voor begeleiding, omdat er in korte tijd veel praktische beslissingen moeten worden genomen.
Wie geeft het overlijden aan bij de gemeente?+
Meestal doet de uitvaartondernemer dit. Nabestaanden mogen het overlijden ook zelf aangeven bij de burgerlijke stand van de gemeente waar de persoon is overleden.
Hoe snel moet de uitvaart plaatsvinden?+
Volgens de Rijksoverheid vindt de begrafenis of crematie uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden plaats. In bijzondere omstandigheden kan een andere termijn gelden.
Moet ik een overlijden doorgeven aan de Belastingdienst?+
Bij iemand die in Nederland woonde hoeft dat meestal niet: de gemeente geeft het overlijden door. Er kunnen daarna wel acties nodig zijn voor de aangifte inkomstenbelasting, erfbelasting en toeslagen.
Wanneer kan ik een herdenkingspagina maken?+
Dat kan direct, maar het hoeft niet. Sommige families verzamelen al rond de uitvaart foto's en verhalen; andere beginnen maanden of jaren later. Een pagina kan eerst besloten blijven en rustig worden aangevuld.
Officiële informatie
Controleer wat voor uw situatie geldt.
Deze pagina is een algemene wegwijzer en geen juridisch of financieel advies. Regels en benodigde documenten kunnen per situatie en gemeente verschillen.